ตั้งแต่ยุคสมัยแห่งการชุมนุมประท้วงของคนรุ่นใหม่ในปี 2019 ภาพยนตร์อิสระฮ่องกงแสดงให้เห็นว่าศิลปะประเภทนี้เป็นได้ทั้ง “กระจกสะท้อนสังคม” และเป็น “พื้นที่สาธารณะแห่งสุดท้าย” ภายในพื้นที่แห่งความกลัว การต่อต้าน หรือ การเมือง

สุดสัปดาห์นี้กลุ่มฉายภาพยนตร์ Wildtype ชวนร่วมสำรวจสภาวะการล่มสลายและการก่อตัวใหม่ของตัวตนผ่าน ‘ภาพติดตา: ภาพยนตร์อิสระจากฮ่องกง’ (Afterimages : Hongkong Independent Showcase) โปรแกรมหนังสั้น สารคดี หนังทดลองจากคนทำหนังอิสระของฮ่องกง รวมทั้งหมดห้าโปรแกรม พร้อมโปรแกรมสนทนากับผู้กำกับและนักวิจารณ์จากฮ่องกง

ใน ‘ภูมิทัศน์วิเวก: บันทึกพยาธิสภาพของหนังอิสระฮ่องกงยุคหลัง 2019’ บทความประกอบโปรแกรมโดย Philip Nam Ho เขานิยามสุนทรียศาสตร์ของภาพยนตร์กลุ่มนี้ด้วยแนวคิดเช่น ‘สัจนิยมเชิงเรื่องเล่า’ (Narrative Realism) ว่าคือการเล่าเรื่องด้วยลักษณะอันเป็น “ละคร” ในตัวเองของเมือง หรือ “ใช้เมืองเป็นเวทีการเมืองตามธรรมชาติ” เช่นใน Night is Young ของ Kwok Zune ซึ่งบันทึกภาพแสงไฟและควันบนถนนที่เต็มไปด้วยการประท้วง หรือ Lost Pearl ของ Steve Li ซึ่ง เย็นชาและมืดหม่น สร้างบรรยากาศ “ความไร้ทางออก”

หรือสุนทรียศาสตร์แบบ ‘สภาวะของการปรากฏด้วยการไม่ปรากฏ’ (The Presence of Absence) ซึ่งเกิดขึ้นโดยบังเอิญใต้ “บรรยากาศแห่งการการปิดปากตัวเอง” ที่ผู้คนมี “ความกลัวล่วงหน้า” ต่อการสอดส่อง เป็นอาการอีกรูปแบบหนึ่งของการเซ็นเซอร์ หรือรูปแบบหนึ่งของความรุนแรงเชิงโครงสร้าง แสดงให้เห็นในช่วงจอดำ หรือเสียงหายไปกลายเป็นความเงียบ

หรือการหันไปหาสุนทรียศาสตร์แบบ ‘คลังเอกสารทางชีวภาพ’ เช่นในงานของ Chan Hau-chun ที่เปลี่ยนไปบันทึกภาพร่างกาย การกระตุกของผิวหนัง ความอ่อนล้าของแขนขา และเศษเสี้ยวของความทรงจำ ในงานหลังปี 2019 อย่าง Lost a Part Of และ Map of Traces เป็นการ “พูดถึงเมืองในยามที่ "คำพูด" ไม่ปลอดภัยอีกต่อไป”

และท้ายที่สุดกับสุนทรียศาสตร์ที่กำลังก่อตัวขึ้น คือ “สุนทรียศาสตร์แห่งการพลัดถิ่น” (Diasporic Aesthetics) ของเหล่าคนทำหนังที่ต้องลี้ภัยไปสร้าง “ฮ่องกงในสำนึก” ขึ้นใหม่ในต่างแดน

“จากการต่อสู้ในพื้นที่ไปสู่การสร้างตัวตนใหม่ในฐานะผู้พลัดถิ่น” Philip Nam Ho เขียน “ภาพยนตร์อิสระฮ่องกงกำลังเผชิญกับ “การผุกร่อนจากภายใน” โดยสมบูรณ์ เมื่อภาพเหล่านี้เลือนหายไปจากจอเงินภายในเมือง หรือถูกพัดพาไปอยู่ในฮาร์ดไดรฟ์ต่างแดน ฮ่องกงก็ก้าวเข้าสู่สภาวะ “ความจำเสื่อมเรื้อรัง” คนรุ่นใหม่จะได้รับชมเพียงเนื้อหาที่ผ่านการ “กลั่นกรอง”มาแล้ว และสูญเสียความสามารถในการสบตากับด้านมืดของความจริงในชีวิตตัวเอง”

ภาพยนตร์อิสระฮ่องกง และการจัดฉายมัน เป็นเหมือนบันทึกความเจ็บปวดของการเลือนหายนี้ และ “บันทึกความจริงที่ยังคงดำรงอยู่อย่างดื้อรั้นท่ามกลางความมืดมิด”

‘Afterimages : Hongkong Independent Showcase’ จะจัดฉายตั้งแต่ช่วงปลายเดือนนี้ที่หลายพื้นที่ ถ้าใครอยากสนับสนุนงานนี้ เขาก็มีโครงการ ‘Free Seats for Young Cinephiles’ สมารถสนับสนุนค่าตั๋วให้ผู้ชมรุ่นเยาว์ได้ และสามารถสนับสนุนโปรเจกต์นี้ได้โดยตรง อีกด้วย

Afterimages : Hongkong Independent Showcase
28 กุมภาพันธ์ - 1 มีนาคม 2569 ที่
BUFFALO BRIDGE GALLERY BTSสะพานควาย
Noir Row Artspace อุดรธานี
a.e.y. space สงขลา
PYE space พะเยา
Bliss Project จันทบุรี
ดูหนังในห้องนั้น (จัดฉายที่ร้าน Lofter) นครราชสีมา

และในวันที่ 6-8 มีนาคม ที่
ดาดฟ้า ภาควิชาสื่อศิลปะและการออกแบบสื่อ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โดย Dude, Movie และ Untitled for film (เวลาฉายจะแจ้งให้ทราบอีกครั้ง)

ราคาตั๋ว 100 บาท โดยค่าตั๋วจะถูกแบ่งให้กับทางพื้นที่ และผู้กำกับภาพยนตร์โดยตรง ไม่มีการหักค่าใช้จ่าย