บทความ: Jirat Prasertsup
ภาพถ่าย: Thatchapongpat Juntakool

Bad Art Saves My Life คือนิทรรศการเดี่ยวครั้งที่สองของ Tear Factory Boy ที่ Head High Second Floor เชียงใหม่ มี Reinhard Kressner เป็นภัณฑารักษ์ นิทรรศการประกอบด้วยงานจิตรกรรม วิดีโอแนวตั้ง หุ่นยนต์ นวมชกมวย กระปุกออมสินแพนด้า ข้อความบนถังน้ำแข็ง ไปจนถึงอึปลอมในชักโครก ฯลฯ

จัดวางในสามห้องบนชั้นสองของแกลเลอรี่ ผลงานทั้งหมดประกอบสร้างขึ้นจากความพิพักพิพ่วนและความทีเล่นทีจริง บนพื้นที่คาบเกี่ยวระหว่างการสร้างงานที่พิถีพิถันกับ ‘ศิลปะชั้นเลว’ ตามชื่อนิทรรศการ ระหว่างความเป็นศิลปะกับการผลิตซ้ำมีมจากโลกอินเทอร์เน็ต ระหว่างเรื่องส่วนตัวกับความตั้งใจวิพากษ์บางสิ่ง และระหว่างการเล่าเรื่องอย่างตรงไปตรงมากับการเก็บงำที่อาจไม่นำพาไปสู่อะไร ซึ่งไม่อาจปฏิเสธได้ว่าความคลุมเครือเหล่านี้ส่วนหนึ่งมาจากสถานะที่ทับซ้อนกันอย่างมีนัยของศิลปิน

วรวุฒิเปิดตัวในฐานะศิลปินครั้งแรกด้วยนิทรรศการเดี่ยว The Cure (2024) ที่ CU Art4C ซึ่งนำเสนอชุดภาพพิมพ์ไม้สลักที่ใช้เบตาดีนเป็นวัสดุ ถ่ายทอดข้อความว่าด้วยการให้อภัย สองปีต่อมา วรวุฒิเดินทางขึ้นเชียงใหม่เพื่อเปิดนิทรรศการใหม่ชุดนี้—ผลงานที่ตั้งใจเล่าถึงความผิดหวังและความอิจฉาริษยาในวงการอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ผ่านมุมมองของเขา ผู้ที่ว่ายเวียนอยู่ในอุตสาหกรรมนี้กว่าสิบปี

แม้เนื้อหาจะปะหน้าด้วยความผิดหวัง ดังที่ศิลปินกล่าวว่างานเหล่านี้ถูกสร้างขึ้นเสมือนการรับมือกับความทุกข์ทรมานส่วนตัว ผลลัพธ์ที่ปรากฏกลับห่างไกลจากอารมณ์เศร้าซึม หากเต็มไปด้วยอารมณ์ขันเสียดเย้ย สีสันจัดจ้าน และถึงขั้นเรียกได้ว่าแฟนซี

ห้องแรกของนิทรรศการนำเสนอผลงาน readymade ทั้งพรมเช็ดเท้าพิมพ์ข้อความจากวลี Hello Welcome ที่มาจากคำพูดติดตลกของเซ็กส์เวิร์คเกอร์ในบ้านเรา นวมชกมวยสีขาวที่ข้างหนึ่งพิมพ์คำว่าให้อภัย กับอีกข้างที่พิมพ์ว่าไม่ให้อภัย ถังน้ำแข็งสีแดงที่พิมพ์ประโยคเสียดสีเชิงอกหักรักคุด หมวกนิรภัยที่ศิลปินต่อเติมจนดูคล้ายมงกุฎกระป๋องเบียร์พร้อมวิดีโอแนวตั้งที่ศิลปินกำลังดื่มเบียร์ที่ประดับอยู่บนหมวกนั้น จิตรกรรม Where is the Lazy Cat? (2025) พร้อมตุ๊กตาแมวสีขาว และจิตรกรรมรูปกล้องวงจรปิดพร้อมข้อความชื่อเดียวกับผลงาน Schadenfreude (2026) ซึ่งเลียนแบบลายเส้นภาพเขียนไปป์ The Treachery of Images (1929) ของ เรอเน มากริต

เฉกเช่น The Cure นิทรรศการเดี่ยวครั้งแรก ข้อความยังคงเป็นองค์ประกอบหลักในผลงานของวรวุฒิ เขาเลือกใช้วัตถุที่เราคุ้นเคยในชีวิตประจำวัน และทำให้มันป๊อบขึ้นด้วยการสลักประโยคหรือวลีเก๋ๆ วัตถุเหล่านี้ก่อให้เกิดบทสนทนาที่ทั้งสะท้อนความคับข้องใจส่วนตัว และเชื้อเชิญให้ผู้ชมมีส่วนร่วมทางอารมณ์ จนก่อรูปเป็นบรรยากาศคลุ้งห้อง ก่อนที่จะขมวดมันด้วยผลงานชิ้นที่แขวนอยู่ด้านบนสุด ภาพเขียนกล้องวงจรปิดพร้อมคำภาษาเยอรมัน Schadenfreude ที่หมายถึง ‘ความสุขที่ได้รับรู้ความทุกข์ของผู้อื่น’ ซึ่งนัยหนึ่งงานชิ้นนี้ดูคล้ายเป็นการล้อเลียนตัวเอง หากอีกมุม เราพบว่ามันกลับเป็นรูปธรรมของบทบาท ‘นางแค้น’ ของศิลปิน ผู้เฝ้ามองความล้มเหลวของบางสิ่งอย่างไม่ลดละ

ว่าแต่อะไรคือสิ่งที่ศิลปินกำลังจับจ้อง? ห้องถัดมานำเสนอจิตรกรรมสีน้ำมันซีรีส์ Money Faces ภาพพอเทรทของคนดัง ศิลปิน และผู้คนในหลากอาชีพจำนวน 31 รูป ซึ่งใบหน้าของพวกเขาถูกทับด้วยสัญลักษณ์สกุลเงินต่างๆ ศิลปินได้แรงบันดาลใจจากยุคเฟื่องฟูของ NFT เมื่อหลายปีก่อน ช่วงเวลาที่ผู้คนแห่สร้างและสะสมงานดิจิทัลอาร์ตเพื่อเก็งกำไร ที่ซึ่งคุณค่าของผลงานถูกประเมินด้วยกระแสและมูลค่า ก่อนที่ฟองสบู่จะแตกออกในท้ายที่สุด

ความน่าสนใจของงานชุดนี้อยู่ที่ความจงใจเชยอย่างไม่ไว้ฟอร์ม เพราะถึงแม้ศิลปินจะบอกว่างานชุดนี้คือจดหมายเหตุถึงห้วงเวลาสั้นๆ ห้วงหนึ่งในประวัติศาสตร์ศิลปะร่วมสมัย หากเมื่อพวกมันถูกแยกมาจัดแสดงเดี่ยวๆ กล่าวตามตรง ภาพเหมือนบุคคลพร้อมสกุลเงินปะหน้า ดูจะเป็นเพียงซีรีส์จิตรกรรมเสียดสีความโลภที่ดูล้าสมัย แม้แต่กระจกเงาที่ติดสติกเกอร์สกุลเงินที่เปิดให้ผู้ชมสร้างการมีส่วนร่วมถึงความหน้าเงินของตนเอง ก็ยังดูคลิเช่เหลือประดา

กระนั้น ความเชยนี้เองกลับทำงานร่วมกับภาพกล้องวงจรปิด Schadenfreude ในห้องแรกอย่างน่าสนใจ เพราะเมื่อผลงานเหล่านี้ถูกจัดวางภายในเส้นเรื่องหลักของนิทรรศการ การวิพากษ์ NFT ที่ศิลปินมองมันในฐานะศิลปะชั้นเลว (bad art) จึงไม่ได้เกิดขึ้นผ่านการต่อต้าน หากเป็นการผลิตซ้ำด้วยการลอกเลียนกระบวนการ generate คอลเลกชั่นแบบเดียวกับที่ครีเอเตอร์ NFT เคยทำกันในอดีต ราวกับการสร้างศิลปะชั้นเลวขึ้นมาเพื่อหันกลับมาวิพากษ์ศิลปะชั้นเลวอีกที

และนั่นเองคือความสุขที่ซ่อนอยู่ ความเพลิดเพลินของการเฝ้ามองฟองสบู่ที่ค่อยๆ เบ่งบาน สุกสกาว และดับสูญ ภาพกล้องวงจรปิดจากห้องแรกจึงไม่ได้จำกัดการทำงานอยู่เพียงในพื้นที่เดิม หากกลายเป็นสายตาที่แผ่ขยายเข้ามาจับจ้องความตะกละตะกลามภายในห้องนี้ หรืออาจเรียกได้ว่าทั้งพื้นที่จัดแสดง

นอกเหนือจากจิตรกรรม ดูเหมือนศิลปินอาจคิดว่าความ Bad แค่นี้ยังไม่พอ ห้องที่สองยังนำเสนอประติมากรรมหุ่นยนต์ Dirty Kisses of Our Greedy MF ชิ้นงานที่มีรูปลักษณ์คล้ายโดนัลด์ ทรัมป์ กำลังบดจูบปึกธนบัตรที่ผนัง ซึ่งศิลปินได้แรงบันดาลใจจากพิธีกรรมจูบกำแพงศักดิ์สิทธิ์ในเยรูซาเลม เช่นเดียวกับกระปุกออมสิน Beware of Grey Chinese ที่กลไกตุ๊กตาแพนด้าข้างในจะคอยตะปบเงินของผู้ชมไปต่อหน้าต่อตา ก็ต่างสะท้อนแรงขับอันหยาบโลนของระบบทุนนิยมที่เป็นส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนโลกศิลปะอย่างตรงไปตรงมา

ห้องสุดท้าย A Room Full of Memes นำเสนอจิตรกรรมที่ศิลปินผลิตซ้ำรูปมีมต่างๆ จากโซเชียลมีเดีย ทั้งหมูเด้ง อาจารย์แดงกีตาร์ เสก-โลโซ เท่ง เถิดเทิง และอีกนับสิบ ศิลปินยังคงเล่นกับการสื่ออารมณ์ผ่านภาษา แต่คราวนี้กลับเลือกใช้ภาษาที่ปราศจากถ้อยคำ ภาพที่เต็มไปด้วยบริบทที่บอกเล่าความเป็นไปตลอดหลายปีที่ผ่านมาในสังคม ต่างสอดประสานไปกับอารมณ์ประเดประดังหลากหลายของศิลปิน

และใช่ มันยังรวมถึงอารมณ์ส่วนตัวของผู้ชมอย่างเราที่อาจสงสัยว่าทำไมจึงต้องมาดูภาพมีมเหล่านี้ในแกลเลอรี่ด้วย? ช่าง Bad เสียจริง

ขณะที่ภาพกล้องวงจรปิดที่ล้อมาจากงานของเรอเน มากริต ในห้องแรกวางเส้นเรื่องของความคับข้องและแรงอารมณ์ที่คุกรุ่น ชิ้นงานในพาร์ทสุดท้ายที่ซ่อนอยู่ในห้องน้ำของโซน A Room Full of Memes กลับทำหน้าที่เป็นบทสรุปอย่างไม่กระมิดกระเมี้ยน มันคืออึปลอมบนแผ่นรองสีทองอร่ามภายในชักโครก พร้อมรูปของโดนัลด์ ทรัมป์ และอีลอน มัสก์ ที่ประดับอยู่บนผนัง ซึ่งทำให้เรานึกถึงการทริบิวต์ America (2016) งานชักโครกเหลื่อมทอง ของ เมาริซิโอ คัตเตลาน

องค์ประกอบที่ทั้ง absurd และโจ่งแจ้งนี้ ทำหน้าที่เป็นทั้งฉากปิดของเรื่องเล่าส่วนตัว และเป็นกระจกเงาสะท้อนกลับมายังผู้ชมว่าเรากำลังมองอะไรอยู่กันแน่ ระหว่างศิลปะ ความบันเทิง หรือความไร้แก่นสารที่เราเข้าไปมีส่วนร่วมโดยไม่รู้ตัว

เพราะในโลกที่ความเหลวไหลกลายเป็นทอง หรือที่จริงแล้ว ศิลปะชั้นเลวอาจเป็นสิ่งเดียวที่ยังช่วยประคับประคองศิลปิน รวมถึงพวกเราไว้

นิทรรศการ Bad Art Saves My Life โดย Tear Factory Boy จัดแสดงถึงวันที่ 10 เมษายน 2026 ที่ Head High Second Floor เชียงใหม่