เมื่อพูดถึงคำว่า ‘Craftsmanship’ เราอาจนึกถึงงานฝีมือ วัตถุที่ผ่านการทำอย่างประณีต หรือเทคนิคบางอย่างที่ถูกส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น แต่สำหรับ Siam Piwat คำว่า Craft อาจมีความหมายกว้างกว่านั้น เพราะสิ่งที่ถูก Craft ไม่ได้มีเพียงวัตถุ หากยังรวมถึง ‘พื้นที่’ ‘ประสบการณ์’ และ ‘โอกาส’ ที่เกิดขึ้นระหว่างผู้คน ศิลปิน นักออกแบบ ช่างฝีมือ แบรนด์ และชุมชน
นี่จึงเป็นอีกวิธีหนึ่งในการมองคำว่า Destination
เพราะการทำให้สถานที่หนึ่งกลายเป็น Destination อาจไม่ได้เริ่มต้นจากคำถามว่า “จะสร้างอาคารให้ใหญ่แค่ไหน” หรือ “จะใส่อะไรเข้าไปในพื้นที่” แต่เริ่มจากการคิดว่า เราจะสร้างประสบการณ์แบบไหนให้เกิดขึ้น และจะทำให้พื้นที่นั้นมีความหมายต่อผู้คนได้อย่างไร
เมื่อมองผ่านวิธีคิดนี้ Siam Paragon และ ICONSIAM จึงไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ที่รวมร้านค้า แบรนด์ หรือกิจกรรมเอาไว้ด้วยกัน แต่เป็นพื้นที่ที่ถูก Craft ผ่านองค์ประกอบหลายอย่าง ตั้งแต่ Architecture, Art, Design และ Technology ไปจนถึง Local Wisdom และการสร้างโอกาสให้กับผู้คน
จากงานศิลปะที่ทำให้พื้นที่กลายเป็นประสบการณ์ งาน Craft ที่เข้าไปทำงานร่วมกับแบรนด์ Luxury ระดับโลก ไปจนถึงการเปิดพื้นที่ให้ผู้ประกอบการท้องถิ่นสามารถเชื่อมต่อกับผู้คนจากทั่วโลก
ทั้งหมดนี้ทำให้ Craftsmanship ในแบบของ Siam Piwat ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของ “สิ่งที่ถูกสร้าง” แต่คือ “วิธีการสร้าง” Destination ขึ้นมา
และนี่คือเรื่องราวของการ Craft Destination ผ่าน Space, Experience และ Opportunity
Crafting Space: เมื่อพื้นที่ไม่ได้เป็นเพียงฉากหลัง
หากจะทำความเข้าใจว่า Siam Piwat ใช้ Craftsmanship ในการสร้าง Destination อย่างไร อาจต้องเริ่มจาก ‘พื้นที่’ เพราะพื้นที่ในที่นี้ไม่ได้เป็นเพียงฉากหลังของร้านค้าและกิจกรรม แต่ถูกออกแบบให้สร้างความรู้สึกและประสบการณ์ไปพร้อมกัน
Cascading Melody โดย John Helton
URORA โดย Pascal Dombis
ภาพนี้เห็นได้ชัดที่ Luxe Hall ของ Siam Paragon พื้นที่ที่รายล้อมด้วยแบรนด์ Luxury ระดับโลก แต่ในขณะเดียวกันก็มีงานศิลปะเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของ Experience และ Customer Journey ผ่านแนวคิด Arena of Arts ที่นำศิลปะออกจากพื้นที่จัดแสดงแบบเดิม ๆ มาอยู่ในพื้นที่ที่ผู้คนใช้ชีวิตจริง
อย่าง Cascading Melody ของ John Helton ที่กลายเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ Luxe Hall เส้นสายและจังหวะของประติมากรรมทำให้ผู้คนต้องหยุดมองและสำรวจจากหลายมุม งานจึงไม่ได้เป็นเพียง Art Object แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของ Architecture และ Experience
อีกตัวอย่างคือ AURORA ของศิลปินชาวฝรั่งเศส Pascal Dombis บริเวณชั้น 5 ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากแสงเหนือ ถ่ายทอดผ่านโครงสร้างทรงกลมคล้าย Color Wheel โดยใช้ Computer Algorithm สร้าง Glitch และรูปแบบสีที่คาดเดาไม่ได้ เมื่อทำงานร่วมกับแสงธรรมชาติ รูปลักษณ์ของงานจึงเปลี่ยนไปตลอดทั้งวัน ทำให้ Art, Technology, Architecture และ Environment กลายเป็นประสบการณ์เดียวกัน
เมื่อศิลปะไม่ได้อยู่ “ข้าง” สถาปัตยกรรม แต่เป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ คำถามจึงไม่ใช่แค่ “จะเอางานศิลปะอะไรมาใส่ในพื้นที่” แต่คือ “จะทำให้ Art, Space และ Brand ทำงานร่วมกันได้อย่างไร”
กรณีของ Cartier ที่ Siam Paragon จึงเป็นตัวอย่างของ Co-creation ที่ความเป็น Global Luxury ไม่ได้ถูกสื่อสารผ่านสินค้าเพียงอย่างเดียว แต่ถูกแปลออกมาเป็น Space ผ่านการทำงานร่วมกับศิลปิน นักออกแบบ และช่างฝีมือไทย ตั้งแต่โคมไฟรูปหยดน้ำ กระจกสีในเฉด Ruby, Emerald และ Sapphire ไปจนถึง Straw Marquetry ที่นำฟางข้าวมาตีความเป็นภาพกรุงเทพฯ ยามค่ำคืน รวมถึงงานเส้นใยธรรมชาติและ Embroidery ที่ผสมเทคนิค French Haute Couture เข้ากับลวดลายไทย
สิ่งเหล่านี้ไม่ได้ถูกคิดเป็นเพียงของตกแต่ง แต่ต้องทำงานร่วมกับ Concept, Scale, Material, Lighting, Engineering และการใช้งานจริงของ Retail Space ทำให้ Co-creation ไม่ใช่เพียงการจ้างศิลปินมาสร้างงาน แต่คือการนำ Brand Identity งาน Craft Architecture และ Experience มาประกอบกัน
ผลลัพธ์จึงไม่ใช่แค่ “ร้านค้าที่มีงานศิลปะอยู่ข้างใน” แต่เป็น Space ที่เกิดจากภาษาของหลายฝ่าย และนี่คือหัวใจของ Crafting Space หรือการออกแบบทุกองค์ประกอบให้ทำงานร่วมกัน จนพื้นที่ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ แต่กลายเป็น Experience ที่ผู้คนรู้สึกและจดจำได้
Crafting Experience: เมื่อพื้นที่ทำให้ผู้คนรู้สึกและมีส่วนร่วม
หาก Crafting Space คือการสร้างพื้นที่ให้มีเรื่องราว ขั้นต่อมาคือการทำให้เรื่องราวนั้นสามารถถูกสัมผัสได้จริง หนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนคือ NEXTOPIA บนพื้นที่ประมาณ 15,000 ตารางเมตรของ Siam Paragon ซึ่งถูกวางให้เป็นทั้ง Scalable Sustainability Prototype และ Platform of Opportunities
ที่นี่ Sustainability ไม่ได้ถูกเล่าเป็นเพียงข้อมูลบนป้าย แต่ถูกออกแบบให้ผู้คนมองเห็นและมีส่วนร่วมผ่าน Architecture, Art, Technology และ Sensory Design ตั้งแต่ The Tree of Life, The Spiral และ Cooling Waterfall ไปจนถึง The Globe ที่นำข้อมูลสภาพอากาศแบบ Real-time จาก NASA และ GISTDA มาสร้างเป็นภาพที่มองเห็นได้ และ The Kinetic Floor ที่เปลี่ยนพลังงานจากการเคลื่อนไหวของผู้คนให้กลายเป็นพลังงานไฟฟ้า
เมื่อ Sustainability ถูกทำให้ “มองเห็นและสัมผัสได้” แนวคิดที่อาจดูไกลตัวจึงกลายเป็นประสบการณ์ที่เข้าใจง่ายขึ้น นี่คือการ Craft Experience ที่ไม่ได้ออกแบบแค่สิ่งที่คนเห็น แต่รวมถึงสิ่งที่คนรู้สึก ทำ และจดจำกลับไป
The Ocean Canopy โดยกรกต อารมย์ดี
แนวคิดนี้ยังขยายไปถึง The Ocean Canopy โดย กรกต อารมย์ดี ที่นำอวนประมงเก่า ขยะทะเล และไม้ไผ่มาผ่านกระบวนการสร้างใหม่ จนกลายเป็นงานศิลปะที่ถ่ายทอดบรรยากาศของท้องฟ้า ทะเล และสายลมภายใน NEXTOPIA ขณะเดียวกัน ทักษะการผูกปมของชาวประมงก็ถูกนำมาใช้ในกระบวนการสร้างงาน กลายเป็นทั้งการเพิ่มคุณค่าให้วัสดุเหลือใช้และสร้างโอกาสทางอาชีพให้กับชุมชน
แนวคิดเดียวกันปรากฏในงาน Macramé จำนวน 37 วงโดยช่างฝีมือผู้พิการทางสายตาจาก V Craft ซึ่งเกิดจากการทำงานร่วมกันระหว่างผู้ที่ใช้การมองเห็นและผู้ที่ใช้การสัมผัส ทีมงานที่มองเห็นช่วยจัดลำดับสีและรูปแบบ ขณะที่ช่างฝีมือใช้การสัมผัสและทักษะการถักสร้างชิ้นงาน
Macramé โดย กลุ่มผู้พิการทางสายตาจาก V Craft
สิ่งที่เกิดขึ้นจึงไม่ใช่เพียงผลิตภัณฑ์ แต่เป็นระบบการทำงานที่เปิดพื้นที่ให้แต่ละคนใช้ความสามารถของตัวเอง และเมื่อผลงานถูกนำมาอยู่ใน Destination ระดับโลกอย่าง Siam Paragon ผู้สร้างสรรค์เองก็ได้รับพื้นที่ในการถูกมองเห็น
Craft จึงไม่ได้เป็นเพียง Object แต่เป็น Platform ที่สามารถสร้างทั้งประสบการณ์ คุณค่า และโอกาสให้เกิดขึ้นต่อไปได้
Crafting Identity: เมื่อความเป็นไทยถูกออกแบบให้เดินทางไปสู่เวทีโลก
ถ้า Crafting Space คือการออกแบบพื้นที่ให้กลายเป็นประสบการณ์ การ Crafting Identity ก็คือการสร้างตัวตนให้ Destination สำหรับ ICONSIAM ความเป็นไทยไม่ได้ถูกนำมาใช้เป็นเพียง Theme ตกแต่ง แต่ถูกคิดตั้งแต่ Architecture ไปจนถึงงานศิลปะที่สร้างขึ้นเฉพาะสำหรับพื้นที่ และการทำงานร่วมกับ Global Luxury Brands
ตั้งแต่ Golden-Inscribed Pillars เสาทองคำ 4 ต้นบริเวณทางเข้า ICONLUXE ที่ถ่ายทอดเรื่องราวของ “สุวรรณภูมิ” โดยศาสตราจารย์ปรีชา เถาทอง ไปจนถึง Facade ที่ได้รับแรงบันดาลใจจาก “สไบ” ซึ่งนำรูปทรงและความพลิ้วไหวของผืนผ้ามาถอดรหัสเป็นภาษาทางสถาปัตยกรรม ความเป็นไทยจึงไม่ได้ถูกนำเสนอแบบตรงไปตรงมา แต่ถูกตีความใหม่ให้กลายเป็นส่วนหนึ่งของ Space
วิธีคิดเดียวกันต่อยอดมาสู่งาน Commissioned Art อย่าง Kanok Peo – Pattern Sculptures ที่นำกนกเปลวมาพัฒนาเป็นประติมากรรมสามมิติที่สื่อถึงพลังของสายน้ำ และ Flower-Garland Chandelier ที่ตีความพวงมาลัยซึ่งสื่อถึงการต้อนรับแบบไทยให้กลายเป็น Chandelier ขนาดใหญ่ งานเหล่านี้ถูกออกแบบให้สัมพันธ์กับ Architecture, Scale, Material และ Experience จึงไม่ได้เป็นเพียงงานศิลปะที่ถูกนำมาวางในพื้นที่ แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของ Identity ของสถานที่
ความท้าทายยิ่งเพิ่มขึ้นเมื่อ ICONSIAM ต้องทำงานร่วมกับ Global Luxury Brands ซึ่งแต่ละแบรนด์มี Brand Identity และภาษาของตัวเองอย่างชัดเจน โจทย์จึงไม่ใช่การทำให้ทุกแบรนด์ “ดูไทย” แต่คือการหาจุดที่ Thai Identity × Brand Identity สามารถพบกันได้โดยที่ทั้งสองฝ่ายยังคงตัวตนของตัวเอง
กรณีของ Cartier แสดงให้เห็นแนวคิดนี้ผ่านการทำงานร่วมกับศิลปิน นักออกแบบ และช่างฝีมือไทย ตั้งแต่กระจกสีเฉด Ruby, Emerald และ Sapphire งาน Straw Marquetry จากฟางข้าว ไปจนถึง Embroidery ที่ผสานเทคนิค French Haute Couture เข้ากับลวดลายไทย ขณะที่อีกหนึ่งรายละเอียดที่น่าสนใจคือการเลือกใช้วัสดุและโทนสีของฟาซาด Bvlgari ที่ ICONSIAM ซึ่งผสานทองเหลืองเข้ากับกระจกหลากสี เกิดเป็นประกายของสีทองเหลือง ทองแดง และเงินแม้แนวคิดการออกแบบจะตั้งต้นจากอัตลักษณ์ของ Bvlgari และร้านประวัติศาสตร์ในกรุงโรม แต่โทนสีของวัสดุเหล่านี้ก็ชวนให้นึกถึงความงามของงานศิลปกรรมไทย โดยเฉพาะงานลงรักปิดทองและภูมิปัญญางานช่างโลหะที่สะท้อนความประณีตของหัตถศิลป์ไทย นี่จึงเป็นอีกตัวอย่างของการที่ Brand Identity จากต่างวัฒนธรรมสามารถเข้ามาอยู่ในบริบทของกรุงเทพฯ และสร้างบทสนทนากับภาพจำทางวัฒนธรรมของพื้นที่ได้ ทั้งสองกรณีสะท้อนว่า Craftsmanship ไม่ได้หมายถึงการรักษาเทคนิคดั้งเดิมไว้ในรูปแบบเดิม แต่คือการนำองค์ความรู้เหล่านั้นมาสร้างสิ่งใหม่ และทำให้ Local Craft สามารถเข้าสู่บริบทของ Global Luxury ได้อย่างเป็นธรรมชาติ
นี่คือความหมายของ Co-creation ที่ไม่ได้จบอยู่ที่การนำศิลปินมาสร้างผลงาน แต่เป็นการนำ Brand DNA, Craft, Art, Architecture และ Experience มาทำงานร่วมกัน จนเกิดเป็นสิ่งที่ไม่สามารถสร้างได้จากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเพียงลำพัง ท้ายที่สุด การ Craft Identity จึงไม่ใช่การทำให้ทุกอย่างดู “ไทย” แต่คือการค้นหาว่า อะไรคือรากของเรา และเราจะนำรากนั้นไปสร้างบทสนทนากับโลกได้อย่างไร จาก Architecture สู่งานศิลปะ และจาก Local Craft สู่ Global Luxury ความเป็นไทยจึงไม่ได้เป็นเพียงสิ่งที่ถูกนำเสนอ แต่กลายเป็นภาษาที่สามารถเชื่อมต่อกับโลกและสร้างสิ่งใหม่ได้
Crafting Opportunity: เมื่อ Destination ไม่ได้สร้างขึ้นเพื่อผู้มาเยือนเท่านั้น
หากมองย้อนกลับไปตั้งแต่ Cartier, NEXTOPIA, ICONLUXE และ Louis Vuitton เราจะเห็นว่าคำว่า Craft ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับงานศิลปะหรือสถาปัตยกรรม แต่เกิดขึ้นกับ “ความสัมพันธ์” ระหว่างผู้คนด้วย
แนวคิดนี้เห็นได้ชัดอีกครั้งที่ SOOKSIAM บริเวณ G Floor ของ ICONSIAM
SOOKSIAM ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นเพียงเพื่อเป็นพื้นที่จำหน่ายสินค้าท้องถิ่น แต่เป็นพื้นที่ที่รวบรวมผู้ประกอบการและชุมชนจาก 77 จังหวัด พร้อมนำเรื่องราวของ 4 ภูมิภาคของประเทศไทยมาถ่ายทอดผ่านอาหาร งานฝีมือ สินค้า วัฒนธรรม และประสบการณ์
ที่นี่ Craft จึงไม่ได้เป็นสิ่งที่เรามองผ่านกระจก แต่เป็นสิ่งที่สามารถมองเห็น สัมผัส ทดลอง ชิม และพูดคุยกับคนที่อยู่เบื้องหลังได้โดยตรง
ตั้งแต่สถาปัตยกรรมที่หยิบองค์ประกอบของเรือนไทยมาใช้ เสารูปกรงนก ประติมากรรมผีตาโขน ไปจนถึงงานแกะสลักไม้และรายละเอียดการลงรักปิดทอง ทุกอย่างทำหน้าที่เป็นส่วนหนึ่งของการสร้างภาพรวมของพื้นที่
แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดอาจไม่ใช่สิ่งที่อยู่ในพื้นที่ หากคือ “คน” ที่ได้เข้ามาอยู่ในพื้นที่นี้
Siam Piwat เลือกใช้พื้นที่เพื่อสร้าง Platform สำหรับผู้ประกอบการท้องถิ่นและชุมชน พร้อมทำงานร่วมกับหน่วยงานต่าง ๆ เพื่อพัฒนาผู้ประกอบการตั้งแต่ Business, Design และ Branding ไปจนถึง Commerce และการบริหารจัดการ
เมื่อมองจากมุมนี้ SOOKSIAM จึงไม่ได้เป็นเพียง Destination ที่พาคนจากทั่วโลกมาสัมผัสความเป็นไทย แต่ยังเป็น Platform ที่พาคนจากท้องถิ่นออกมาเชื่อมต่อกับโลกด้วย
แล้วอะไรทำให้สถานที่หนึ่งกลายเป็น Destination?
เมื่อเดินทางผ่านพื้นที่ทั้งหมดนี้ คำตอบอาจไม่ใช่ Architecture, Art หรือการมีแบรนด์ระดับโลกเพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่คือวิธีที่องค์ประกอบเหล่านี้ถูกคิดและเชื่อมต่อเข้าด้วยกัน ตั้งแต่ Luxe Hall ที่ Craft Space ให้ศิลปะเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันและเปลี่ยนการเดินผ่านพื้นที่ให้กลายเป็น Experience, Cartier ที่ใช้ Co-creation สร้างบทสนทนาระหว่าง Thai Craft กับ Global Luxury, NEXTOPIA ที่เปลี่ยน Sustainability ให้กลายเป็นประสบการณ์ที่ผู้คนสัมผัสได้จริง ไปจนถึง ICONSIAM ที่ Craft Identity ตั้งแต่ Architecture, Commissioned Art ไปจนถึงการทำงานร่วมกับ Global Brands และ SOOKSIAM ที่เปลี่ยน Destination ให้เป็น Platform สำหรับผู้ประกอบการ ช่างฝีมือ และชุมชน
สิ่งที่เชื่อมทุกพื้นที่เข้าด้วยกันจึงไม่ใช่เพียงสิ่งที่มองเห็น แต่คือกระบวนการ “Craft” ที่อยู่เบื้องหลัง ตั้งแต่การ Craft Space ให้เกิดความสัมพันธ์กับผู้คน Craft Experience ให้เกิดความรู้สึกและความทรงจำ Craft Identity จากรากของตัวเองเพื่อสร้างบทสนทนากับโลก ไปจนถึง Craft Opportunity เพื่อสร้างคุณค่าและโอกาสให้กับผู้คนที่อยู่เบื้องหลังพื้นที่
Craftsmanship จึงไม่ได้อยู่เพียงในมือของช่างฝีมือ หรือบนพื้นผิวของวัตถุ แต่แทรกอยู่ในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การเลือกวัสดุ การออกแบบพื้นที่ การทำงานร่วมกับศิลปินและแบรนด์ ไปจนถึงการสร้าง Platform ที่ทำให้ผู้คนสามารถเติบโตไปพร้อมกับ Destination
เพราะท้ายที่สุดแล้ว Destination ที่ดีอาจไม่ใช่แค่สถานที่ที่เราอยากเดินทางไป แต่คือสถานที่ที่ทำให้เราอยากกลับมาอีกครั้ง เพื่อสัมผัสประสบการณ์ใหม่ ๆ ค้นพบสิ่งที่ยังไม่เคยเห็น หรือมองพื้นที่เดิมในมุมมองที่เปลี่ยนไป และเมื่อเดินทางกลับออกมา เรายังรู้สึกว่าได้เห็น ได้สัมผัส ได้เรียนรู้ และเชื่อมต่อกับบางสิ่งที่ใหญ่กว่าตัวเรา
และนี่อาจเป็นความหมายของ Crafting a Destination ในแบบ Siam Piwat ที่ Craftsmanship ไม่ได้หมายถึงเพียงงานฝีมือ แต่คือศิลปะของการสร้าง Space, Experience, Identity และ Opportunity ให้เติบโตไปพร้อมกัน




