บทความนี้มีการเปิดเผยเนื้อหาในภาพยนตร์

ก้าวแรกที่เดินออกจากโรงภาพยนตร์หลังดู Obsession จบ คุณกำลังนึกด่า ‘แบร์’ กันอยู่หรือเปล่า ไม่จำกัดว่าจะเป็นเพศใด แต่เหมือนสิ่งที่ทุกคนรู้สึกเหมือนกันคือการมองว่า แบร์นั้นโคตรจะห่วย ทั้งต่อนิกกี้ ซาราห์ หรือแม้แต่แมวของตัวเองก็ยังดูแลไม่ได้ และถูกผู้ชมจัดหมวดให้อยู่ในกลุ่มคาแรกเตอร์ ‘Incel’ หรือ ‘Involuntary Celibate’ กลุ่มคนที่หาคู่ไม่ได้แล้วโทษฟ้า ฝน สังคม และคนอื่น อย่างเป็นเอกฉันท์

ใน Obsession (สาปรักคลั่งหลอน) ‘แบร์’ คือ ชายหนุ่มที่แอบหลงรักเพื่อนสาวอย่าง ‘นิกกี้’ แต่แทนที่จะสารภาพรักกับเธอตรง ๆ เขากลับเลือกขอพรจากของเล่นลึกลับว่า “ฉันขอให้นิกกี้ ฟรีแมน รักฉันมากกว่าใครในโลกใบนี้” และเมื่อพรเป็นจริง นิกกี้ก็เกิดอาการคลั่งรักและหมกมุ่นในตัวเขาจนผิดธรรมชาติ พร้อมทำทุกอย่างเพื่อกำจัดทุกคนที่ขวางทาง จนกลายเป็นฝันร้ายสยองขวัญ

ฟังดูแล้ว แบร์ก็เหมือนหนุ่มสายมูทั่วไป เหมือนกับคนไทยยุคนี้ที่มีการไปขอพรสิ่งศักดิ์สิทธิ์กันมากมายให้มีคู่ ซึ่งเชื่อว่า บางคนก็อาจจะเคยขอพรไม่ต่างจากแบร์ด้วยซ้ำ แล้วแบร์ผิดตรงไหน? เขาก็แค่ขอพรกับของเล่นที่เขาเองไม่เคยรู้มาก่อนว่ามันจะขอได้จริง เขาแค่ขอมันในจังหวะที่กำลังหมดหวัง ไม่กล้าสารภาพรัก ซึ่งในหนังรอม-คอมบางเรื่องก็มีซีนอะไรแบบนี้เช่นกัน นั่นก็เป็นเพราะว่า ปัญหาไม่ได้อยู่ที่การขอพร แต่เป็นการกระทำ ความคิด และวิธีจัดการชีวิตของแบร์หลังจากนั้นต่างหาก

อย่างไรก็ตาม ในฐานะผู้กำกับ ‘เคอร์รี บาร์เกอร์’ (Curry Barker) กลับไม่ได้นึกถึงคำว่า ‘Incel’ เมื่อพูดถึงตัวละครแบร์ โดยเขาได้ให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าว The Guardian ว่า _“ตอนเขียนบท ผมไม่ได้คิดถึงมันในมุมนั้นเลย แบร์ก็แค่ตัดสินใจผิดหลายครั้ง แต่ผมคิดว่า จุดเริ่มต้นของเขาค่อนข้างไร้เดียงสา สิ่งที่ผิดคือสิ่งที่เขาเลือกทำหลังจากนั้น พูดแล้วก็อายนิดหน่อย เพราะผมเพิ่งรู้จักคำว่า incel ตอนมีคนเอามาถามนี่แหละ” _

แต่แม้ตัวผู้สร้างจะไม่ได้ตั้งใจพูดถึงเรื่อง Incel แต่ภาพยนตร์เรื่องนี้ก็ติดเข้าไปอยู่ในลิสต์ของ Genre ความน่ากลัวใหม่ ๆ ที่ผู้ชมในอินเทอร์เน็ตพากันเรียกว่า ‘Incel Horror’ กรอบการอ่านภาพยนตร์ที่มองว่า หนังสยองขวัญประเภทนี้ไม่ได้น่ากลัวเพราะสิ่งลึกลับ แต่มาจากความรู้สึกที่ผู้ชายมีอำนาจเหนือร่างกายผู้หญิงอย่างเบ็ดเสร็จ ไม่ว่าจะเป็นสิทธิ์ในความรัก ร่างกาย หรือการตัดสินใจของเธอ เช่น ใน Obsession และ Companion รวมถึงย้อนกลับไปมองหนังรุ่นก่อนอย่าง Ex Machina หรือ Don't Worry Darling ในมุมใหม่ด้วย

สำหรับเรา Obsession เลยไม่ใช่แค่หนังสยองขวัญดูสนุก เข้าใจง่าย และกระตุกใจด้วยจัมพ์แสกร์ ตุ้งแช่ แม่เจ้าโว้ย เพียงอย่างเดียว แต่เป็นภาพยนตร์น้ำดีที่แฝงนัยยะทางสังคมเอาไว้ในหลายด้าน รวมถึงซ่อนรายละเอียดเชิงสัญญะที่น่าคิดตามเอาไว้แทบทุกอณู

วันนี้ เราเลยอยากชวนทุกคนมาแกะสัญญะเบื้องหลังความหลอนกันตามเสต็ป ตั้งแต่เรื่องแมวตาย การขอพรกับ One Wish Willow และนิทาน Hansel and Gretel ฉบับพิศดาร ไปจนถึงเสียงกรีดร้องอันหวาดผวาในโทรศัพท์ของนิกกี้ เพราะสิ่งเหล่านี้อาจไม่ได้ใส่มาแค่เพื่อสร้างความสยอง หากยังทำหน้าที่สะท้อนโลกอันขุ่นมัวแบบ Incel Horror ได้แบบเห็นภาพด้วย

จากแมวตาย Copycat และ Tabi Cat Curiosities เมื่อ ‘แมว’ คือสัญญะของความอยากรู้อยากเห็น ลอกเลียน และการสูญเสียอำนาจในตัวเองของนิกกี้

จำได้ไหมว่า ในเรื่อง ‘Obsession’ เราเจอสิ่งที่เกี่ยวกับแมวกันมากี่ครั้ง ตั้งแต่ช่วงต้นเรื่องที่ ‘แซนดี้’ แมวของแบร์ตายจากการกินยาของเขา ฉากที่นิกกี้ต้องมนต์แล้วหลุดพูดคำว่า “ฉันเพิ่งทำแมวหาย” ไปจนถึงฉากแซนวิชเนื้อแมวที่แบร์บอกซาราห์ว่า นี่เป็นการแกล้งกันขำ ๆ แบบเฉพาะตัวของคู่เขา หรือแม้แต่บนกล่องของเล่นต้นเหตุของปัญหาก็มีเขียนไว้ว่า ผลิตโดยบริษัท ‘Tabi Cat Curiosities’

แมวยังเป็นจุดเริ่มต้นของทฤษฎีสมคบคิดของแฟนหนังด้วย เช่น มีบางคนมองว่า ‘สิ่ง’ ที่เข้ามาสิงนิกกี้ให้หลงแบร์ คือ วิญญาณแมวแซนดี้ สังเกตจากพฤติกรรมหลายอย่างของเธอที่เหมือนแมว การเดินเหมือนแมว การชอบทำอะไรแปลก ๆ ตอนกลางคืน รวมไปถึงการพาซาราห์กลับบ้าน ก็เหมือนแมวที่ชอบคาบเหยื่อมาอวดเจ้าของ แต่สำหรับเรา แมวยังทำให้เรานึกถึงความอยากรู้อยากเห็น การลอกเลียน และการสูญเสียอำนาจในตัวเองของนิกกี้ด้วย

ในมุมมองประวัติศาสตร์ แมวเป็นหนึ่งในสัตว์ที่มีความหมายเชิงสัญลักษณ์หลากหลายมาก เพราะในแต่ละวัฒนธรรมมักตีความพวกมันแตกต่างกันไป เช่น ในอียิปต์โบราณ แมวได้รับการยกย่องให้เป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ เป็นตัวแทนของการคุ้มครอง ความอุดมสมบูรณ์ และการปกป้องจากสิ่งชั่วร้าย ขณะที่อีกหลายวัฒนธรรมทั่วโลกเชื่อว่า แมวสามารถรับรู้สิ่งเหนือธรรมชาติ จึงถูกมองว่าเป็นผู้เฝ้าประตูระหว่างโลกของคนเป็นกับโลกวิญญาณ หรือเป็นผู้นำทางดวงวิญญาณสู่อีกภพหนึ่ง ตรงกันข้ามกับความเชื่อในยุโรปยุคกลางที่มองแมว โดยเฉพาะแมวดำ ว่าเป็นสัญลักษณ์ของความตาย เวทมนตร์ และลางร้าย จากความเชื่อที่เชื่อมโยงพวกมันเข้ากับแม่มดและปีศาจ

เมื่อมองภาพรวมแล้ว แมวจึงเป็นสัญลักษณ์ของสิ่งที่อยู่กึ่งกลางระหว่างชีวิตกับความตาย โลกมนุษย์กับโลกวิญญาณ เป็นตัวแทนของสัญชาตญาณ ความลึกลับ อิสรภาพ และพลังที่มองไม่เห็น ซึ่งทำให้พวกมันยังคงเป็นสัตว์ที่ชวนให้มนุษย์หลงใหลและตีความความหมายอยู่เสมอ

ใน Obsession เรามองว่า ‘แมว’ คือสัญญะของความอยากรู้อยากเห็น ลอกเลียน และการสูญเสียอำนาจในตัวเองของนิกกี้ เริ่มต้นจากพฤติกรรม ‘Copycat’ หรือ ‘การเลียนแบบ’ เพราะพลังงานลี้ลับที่เข้ามากัดกินนิกกี้ได้พยายามลอกเลียนแบบเธอ (แม้จะไม่เหมือนเลยก็ตาม) เพราะสิ่งที่นิกกี้กลายเป็นให้ความรู้สึกเหมือนเรากำลังมองสิ่งที่ไม่ใช่คนมากกว่า และสิ่งนั้นก็กำลังตั้งใจเอาอกเอาใจแบร์อย่างเต็มที่ สิ่งเหล่านี้ไม่ได้สะท้อนถึงแค่เรื่องเหนือธรรมชาติ แต่ยังวิพากษ์ถึงสภาวะที่ผู้หญิงคนหนึ่งถูกลดทอนคุณค่าความเป็นมนุษย์ จนกลายเป็นเพียงสัตว์ หรือสิ่งของที่ไร้ปากเสียง และดำรงชีวิตอยู่เพื่อตอบสนองตัณหา และความต้องการของผู้ชายผู้เป็นเจ้าของอย่างไม่มีเงื่อนไข เห็นได้จากฉากที่เธอเอาแต่ยืนรอแบร์กลับบ้าน ไม่กิน ไม่นอน และไม่แม้แต่จะดูแลตัวเอง ก่อนจะกลับมาลุกขึ้นแต่งตัวและใส่ใจรูปลักษณ์ของตัวเองอีกครั้งทันทีที่แบร์เอ่ยปากบอกให้ทำ ราวกับคุณค่าของการมีอยู่ขึ้นอยู่กับคำสั่งและความพึงพอใจของเขาเพียงผู้เดียว

สิ่งนี้ถูกย้ำเตือนด้วยฉากที่นิกกี้เริ่มถูกควบคุม โดยจู่ ๆ เธอก็พลั้งปากพูดออกมาว่า “ฉันเพิ่งทำแมวหาย” ซึ่งแมวเป็นสัตว์ที่มักถูกมองว่า เป็นภาพแทนของ อิสรภาพและเจตจำนงเสรี หรือในที่นี้่ ก็คือ ตัวตนของนิกกี้ เพราะธรรมชาติของแมวคือสัตว์ที่รักอิสระ ไม่ยอมอยู่ใต้อำนาจใครง่าย ๆ เช่นเดียวกับนิกกี้ก่อนจะถูกคำอธิษฐานเปลี่ยนแปลง ดังนั้น เมื่อเธอพูดว่า “ฉันเพิ่งทำแมวหาย” อย่างไม่มีปี่มีขลุ่ย ก็เลยถูกโยงในเชิงสัญญะแทนการตีความตรง ๆ ว่า เธอทำแมวหายจริง ๆ แต่เป็นคำพูดจากจิตใต้สำนึก เป็นการยอมรับอย่างไม่รู้ตัวว่า เธอได้สูญเสียความเป็นตัวเองไปแล้ว

ในขณะเดียวกัน เราก็ยังมองย้อนกลับมาที่การตายของแซนดี้ อันเกิดจากความสะเพร่าของแบร์ สำหรับเรา ฉากนั้นทำหน้าที่เป็นเหมือนภาพลางบอกเหตุถึงชะตากรรมของนิกกี้ ที่กำลังจะสูญเสียอิสรภาพด้วยน้ำมือของแบร์เช่นเดียวกัน สิ่งที่ยิ่งตอกย้ำการตีความนี้ คือฉากที่นิกกี้ลุกขึ้นจัดแท่นไว้อาลัยให้แมว อย่างประณีต แม้แบร์จะมองว่า เธอเพียงกำลังโศกเศร้ากับการสูญเสียสัตว์เลี้ยง แต่ในเชิงสัญญะพิธีศพของแมวตัวนั้น ก็เหมือนกับพิธีศพของตัวตนเดิมของนิกกี้ เธอกำลังไว้อาลัยต่ออิสรภาพ เจตจำนง และชีวิตที่ไม่มีวันหวนกลับ แม้ร่างกายจะยังคงเดิน พูด และยิ้มได้ แต่ชีวิตเดิมของนิกกี้ตัวจริงได้ตายลงไปแล้ว นับตั้งแต่วินาทีที่คำอธิษฐานเข้าครอบงำ

ชื่อบริษัท ‘Tabi Cat Curiosities’ บนกล่อง One Wish Willow ก็สะท้อนบางอย่างเช่นกัน แม้ฉากหน้าอาจจะเป็นเหมือนมุกวงในที่ผู้กำกับซ่อนเอาไว้ เพราะคำว่า ‘Tabi’ ย่อมาจาก ‘That's A Bad Idea’ หรือชื่อช่อง YouTube ของผู้กำกับ แต่หากมองในเชิงสัญญะ ชื่อนี้กลับทำงานมากกว่านั้น โดยเฉพาะคำว่า Cat และ Curiosities ที่ต่างก็เชื่อมโยงกับแก่นของเรื่องอย่างพอดี

เพราะคำว่า Curiosities ไม่ได้หมายถึงแค่ ‘ของแปลก’ หรือ ‘ของสะสม’ เท่านั้น แต่ยังหมายถึง ‘ความอยากรู้อยากเห็น’ อีกด้วย ในเชิงประวัติศาสตร์ คำนี้เชื่อมโยงกับ ‘Cabinet of Curiosities’ หรือ ‘Wunderkammer’ ตู้สะสมของแปลกที่ได้รับความนิยมในยุโรปช่วงศตวรรษที่ 16–17 ซึ่งรวบรวมทั้งวัตถุหายาก สิ่งลี้ลับ และของจากโลกที่ผู้คนยังอธิบายไม่ได้ จุดประสงค์ของมันไม่ใช่เพียงการสะสม หากเพื่อปลุกทั้งความพิศวงและความอยากรู้อยากเห็นต่อสิ่งที่อยู่นอกเหนือความเข้าใจของมนุษย์

เมื่อหนังตั้งชื่อบริษัทว่า Tabi Cat Curiosities จึงดูเหมือนกำลังอ้างอิงถึง Cabinet of Curiosities โดยตรง นั่นคือพื้นที่ที่เต็มไปด้วยวัตถุประหลาดซึ่งคอยล่อลวงผู้คนให้เอื้อมมือเข้าไปสัมผัส ทั้งที่ไม่มีใครบอกว่าการเปิดประตูสู่สิ่งลี้ลับเหล่านั้นต้องแลกมาด้วยอะไร

ที่น่าสนใจยิ่งกว่าคือ หนังยังเล่นกับสำนวน “Curiosity killed the cat.” ไปพร้อมกัน ทำให้ชื่อบริษัททำงานสองชั้นในเวลาเดียวกัน ด้านหนึ่ง Curiosities คือคอลเล็กชันของวัตถุประหลาดที่ชวนให้มนุษย์หลงใหล แต่อีกด้าน มันคือคำเตือนว่า ความอยากรู้อยากเห็นที่ไร้การยั้งคิดอาจนำไปสู่หายนะ เช่นเดียวกับแบร์ที่ยอมเปิดประตูสู่สิ่งเหนือธรรมชาติเพื่อเติมเต็มความปรารถนาของตัวเอง สุดท้ายสิ่งที่ถูกฆ่าจึงไม่ใช่เพียงแมวตามสำนวน หากคือตัวตน อิสรภาพ และชีวิตของนิกกี้ที่ค่อย ๆ ถูกความหมกมุ่นของเขากลืนกินจนไม่อาจหวนกลับ

‘ต้นวิลโลว์’ พรไม่สมประดี สะท้อนตัวตนของคน (ไม่) สมประสงค์ จากต้นไม้ที่ไม่ได้มีไว้ขอพร

สำหรับคนไทยเรา การขอพรกับต้นไม้อาจไม่ใช่เรื่องแปลกอะไร แต่ในขณะเดียวกัน พวกเราก็ตระหนักรู้กันด้วยว่า หากจะขออะไร ก็ควรจะขอกับ ‘สิ่งศักดิ์สิทธิ์’ ไม่ใช่ ‘สิ่งลึกลับ’ ที่อาจจะทวงคืนหรือขอแลกกับอะไรบางอย่างที่อาจมีมูลค่ามากกว่าพรที่ขอ และนั่นคือสิ่งที่แบร์ทำ

หากยึดตามความเชื่อในประวัติศาสตร์ตะวันตก บทบาทของต้นวิลโลว์ ไม่ได้ผูกพันกับการให้พร หากเป็นต้นไม้แห่งการเปลี่ยนผ่านและเชื่อมต่อกับสิ่งที่อยู่เหนือโลกมนุษย์ อีกทั้งยังทำหน้าที่เป็นสื่อกลางระหว่างโลกของคนเป็นกับโลกวิญญาณ เพราะต้นวิลโลว์นั้นเติบโตได้ดีในพื้นที่ชุ่มน้ำ ซึ่งในหลายวัฒนธรรมมองว่า พื้นที่ครึ่ง ๆ กลาง ๆ แบบนี้ เป็น ‘พื้นที่ก้ำกึ่ง’ ระหว่างโลกของมนุษย์กับโลกวิญญาณ มันจึงถูกใช้เป็นเครื่องมือในพิธีกรรมที่อาศัยพลังของความปรารถนา ความตาย และการแปรเปลี่ยนของตัวตน เป็นต้นไม้ที่ถูกผูกโยงกับโลกลี้ลับมาอย่างยาวนานนับพันปี

เช่น ในตำนานกรีกโบราณ ต้นวิลโลว์เป็นต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ของ 'เฮเคตี' (Hecate) เทพีแห่งเวทมนตร์ ทางสามแพร่ง และโลกของผู้ล่วงลับ จึงมักถูกนำไปใช้ในพิธีกรรมเกี่ยวกับการติดต่อวิญญาณและการหยั่งรู้ ขณะที่ศาสตร์เวทมนตร์ตะวันตกก็เชื่อมโยงวิลโลว์เข้ากับธาตุน้ำและดวงจันทร์ ทำให้ต้นไม้นี้กลายเป็นสัญลักษณ์ของสัญชาตญาณ ความฝัน และโลกเหนือธรรมชาติ นอกจากนี้ ด้วยกิ่งก้านที่ลู่ลงราวกับกำลังร่ำไห้ จนได้รับชื่อว่า 'Weeping Willow' มันจึงถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของการสูญเสียและการไว้อาลัย และเคยปรากฏบนป้ายหลุมศพในยุโรปและอเมริกาเพื่อสื่อถึงการส่งดวงวิญญาณสู่โลกหลังความตาย

อย่างไรก็ตาม วิลโลว์ไม่ได้หมายถึงความตายเพียงด้านเดียว เพราะมันเป็นต้นไม้ที่สามารถแตกกิ่งและงอกรากใหม่ได้แม้ถูกตัดหรือหัก จึงถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของ 'การเปลี่ยนผ่าน' และ 'การเกิดใหม่' มากกว่าการสิ้นสุด เป็นการละทิ้งตัวตนเดิมเพื่อกลายเป็นอีกสิ่งหนึ่ง ซึ่งไม่จำเป็นต้องงดงามเสมอไป ความหมายสองด้านนี้เองที่ทำให้ต้นวิลโลว์เป็นทั้งสัญลักษณ์ของความโศกเศร้า การเปลี่ยนแปลง และพลังลี้ลับในเวลาเดียวกัน

เมื่อมองผ่านประวัติศาสตร์ของต้นวิลโลว์ จะเห็นว่า ‘One Wish Willow’ ใน Obsession ก็สะท้อนบทบาทออกมาเช่นกัน เป็นเครื่องมือในพิธีกรรมที่อาศัยพลังของความปรารถนา ความตาย และการแปรเปลี่ยนของตัวตน เมื่อแบร์ขอพร ‘วิญญาณ’ หรือ ‘บางสิ่ง’ จากโลกอื่นก็เข้ามาแทนที่ในร่างนิกกี้ ที่เปลี่ยนผ่านตัวตนของเธอไปสู่สิ่งใหม่ที่แบร์ปรารถนา เพราะนิกกี้ไม่ได้กลับมาในฐานะคนเดิม หากค่อย ๆ สูญเสียอำนาจในการกำหนดตัวเอง ก่อนถูกความปรารถนาของแบร์หล่อหลอมให้กลายเป็น ‘ตัวตนใหม่’ ที่มีอยู่เพื่อสนองความต้องการของเขาเพียงฝ่ายเดียว

หากพูดกันตามตรง One Wish Willow คือ สิ่งที่มอบพรอันไม่สมประดีที่สะท้อนตัวตนของแบร์ได้อย่างเฉียบขาด เพราะความปรารถนาของมนุษย์ไม่ใช่แค่สิ่งที่เราอยากได้ แต่ยังสะท้อนคุณค่า ความเชื่อ และวิธีที่เรามองโลกด้วย ในแง่นี้ แบร์ไม่ได้อธิษฐานว่า “ขอให้เรารักกัน” แต่กลับขอเพียงว่า ให้นิกกี้รักเขามากกว่าใคร แม้ฟังเผิน ๆ จะเป็นคำขอที่ดูโรแมนติกและไม่ได้อันตรายอะไร แต่เมื่อพิจารณาให้ลึกลงไป จะพบว่าคำอธิษฐานนี้ไม่เคยพูดถึงความรู้สึก ความต้องการ หรือเสรีภาพในการเลือกของนิกกี้เลย

และในความเป็นจริง One Wish Willow ไม่ได้บิดคำขอของแบร์หรือแกล้งเขา แต่อาจจะให้พรออกมาได้อย่างตรงเป๊ะ มันอาจเป็นเครื่องมืออันสื่อสัตย์ที่วิเคราะห์ความปรารถนาของแบร์ที่กำลังนึกอยู่อย่างจริงใจ และเปลี่ยนนิกกี้ให้ค่อย ๆ กลายเป็นคนในแบบที่เขาปรารถนา เชื่อฟัง ยอมจำนน และดำรงอยู่เพื่อเติมเต็มความต้องการของเขาเพียงฝ่ายเดียว เพราะสำหรับแบร์ ความรักอาจไม่ใช่ความสัมพันธ์ที่เกิดจากการเลือกกันของคนสองคน แต่คือการทำให้อีกฝ่ายรักและอยู่กับตัวเองอย่างไม่มีเงื่อนไข

ดังนั้น เมื่อ One Wish Willow ทำให้คำอธิษฐานเป็นจริง มันจึงไม่ได้มอบความรัก หากเพียงเผยให้เห็นว่าความปรารถนาที่แท้จริงของแบร์คือการครอบครอง และเมื่อความปรารถนานั้นสมหวัง เขากลับพบว่าความรักที่ไร้เสรีภาพไม่อาจเติมเต็มใครได้เลย แม้แต่ตัวเขาเอง นั่นจึงทำให้ One Wish Willow กลายเป็นกระจกที่สะท้อนตัวตนของแบร์มากกว่าจะเป็นเครื่องมอบพร เพราะสิ่งที่เผยออกมาไม่ใช่ความรัก แต่คือความคิดแบบ Incel ที่เข้าใจความสัมพันธ์ในฐานะการครอบครอง มากกว่าการเคารพอีกฝ่ายในฐานะมนุษย์คนหนึ่ง และสิ่งที่เขาตามหามาตลอดไม่ใช่คนรัก แต่คือภาพฝันที่ไม่มีวันมีตัวตนอยู่จริง

ฮันเซลกับเกรเทลฉบับวิปริต ภาพสะท้อนจิตใต้สำนึกของนิกกี้ที่หลุดรอดออกมา

หนึ่งในฉากที่ชวนตีความที่สุดของ Obsession คือช่วงที่นิกกี้เล่านิทาน ‘ฮันเซลกับเกรเทล’ ในเวอร์ชันที่ไม่เคยมีอยู่จริง เดิมทีนิทานเรื่องนี้เล่าถึงพี่น้องสองคนที่ถูกทอดทิ้งในป่า เลยพยายามโปรยเศษขนมปังเพื่อหาทางกลับบ้าน ก่อนจะตกเป็นเหยื่อของแม่มดในบ้านขนมปัง แต่สิ่งที่นิกกี้เล่ากลับเป็นฉากกลางคืนที่ไม่เคยมีใครได้ยิน เธอบิดเรื่องราวให้พี่น้องผู้น่าสงสารคู่นี้มีความสัมพันธ์ทางเพศต่อกัน เปลี่ยนนิทานที่เคยพูดถึงสายใยครอบครัวให้กลายเป็นบางสิ่งที่ชวนอึดอัดและผิดศีลธรรม

แฟนหนังหลายคนมองว่า ความผิดเพี้ยนนี้อาจไม่ใช่เพียงการเล่านิทานประหลาด ๆ แต่เป็นช่วงเวลาที่จิตใต้สำนึกของนิกกี้หลุดรอดออกมาผ่านคำพูด และสะท้อนให้เห็นว่า จริง ๆ แล้วเธอมองแบร์เป็นแค่พี่น้อง ไม่ใช่คนรัก เหมือนกับที่ซาราห์ได้ยินเอียนเล่ามาอีกที เพราะแม้คำสาปจะควบคุมร่างกายและความคิดของเธอไว้แทบทั้งหมด แต่ส่วนลึกของตัวตนยังคงรับรู้ว่า ความสัมพันธ์ที่กำลังเกิดขึ้นกับแบร์นั้นผิดธรรมชาติ และผิดที่ผิดทาง เหมือนกับการทำให้ฮันเซลกับเกรเทลซึ่งควรเป็นพี่น้อง กลายเป็นคนรัก การบิดนิทานจึงเป็นภาษาที่จิตใต้สำนึกใช้สื่อสารในสิ่งที่เธอไม่สามารถพูดออกมาตรง ๆ ได้

สำหรับมุมมองนี้ถือว่าไม่ใช่การตีความที่ไกลเกินจริง เพราะ ฮันเซลกับเกรเทล เป็นหนึ่งในนิทานที่ถูกนำมาวิเคราะห์เชิงจิตวิทยาและประวัติศาสตร์อยู่เสมอ โดยเชื่อกันว่าเรื่องเล่านี้มีต้นกำเนิดจากช่วงที่ยุโรปเผชิญภาวะอดอยากครั้งใหญ่ในช่วงศตวรรษที่ 14 จนมีบันทึกว่า บางครอบครัวจำใจทอดทิ้งลูกเพื่อให้คนที่เหลือมีโอกาสรอดชีวิต เรื่องราวของเด็กสองคนที่ถูกปล่อยไว้กลางป่าจึงเป็นภาพสะท้อนประวัติศาสตร์และความสิ้นหวังในโลกความจริง ก่อนจะค่อย ๆ พัฒนาเป็นนิทานที่พูดถึงการเอาชีวิตรอด การถูกล่อลวง และการเติบโตผ่านบททดสอบของชีวิต โดยในเชิงสัญลักษณ์ ‘ป่า’ คือพื้นที่แห่งความไม่แน่นอน ‘บ้านขนมปัง’ คือภาพลวงของความสุขที่ซ่อนกับดักเอาไว้ ส่วน ‘แม่มด’ คือด้านมืดหรืออำนาจที่พยายามครอบงำและกลืนกินตัวตนของผู้อื่น

เมื่อนำกรอบคิดนี้มามอง Obsession การที่นิกกี้เลือกเล่านิทานเรื่องนี้จึงอาจไม่ใช่เรื่องบังเอิญจริง ๆ ดังที่แฟนหนังคาดเดา เพราะชีวิตของเธอก็กำลังติดอยู่ใน ‘ป่า’ เช่นกัน โดยป่าในที่นี้ไม่ใช่สถานที่ แต่คือคำสาปที่ค่อย ๆ กลืนกินความคิด ความทรงจำ และตัวตนเดิมของเธอ ส่วนการบิดให้นิทานกลายเป็นเรื่องความสัมพันธ์ต้องห้ามระหว่างพี่น้อง ก็อาจเป็นภาษาที่จิตใต้สำนึกใช้ส่งสัญญาณว่า ความสัมพันธ์ที่คำสาปกำลังบังคับให้เธอมีนั้น เป็นสิ่งที่ไม่ถูกต้อง

ยิ่งไปกว่านั้น นิทานเรื่องนี้ยังมี ‘เศษขนมปัง’ เป็นหัวใจสำคัญ เพราะมันคือร่องรอยที่ฮันเซลทิ้งไว้เพื่อหาทางกลับบ้าน เช่นเดียวกับนิกกี้ที่แม้จะถูกคำสาปกลืนกินจนแทบไม่เหลือตัวตนเดิม แต่จิตใต้สำนึกของเธอก็ยังพยายามทิ้งเศษขนมปังเอาไว้เป็นระยะ ไม่ว่าจะผ่านคำพูด การกระทำ หรือช่วงเวลาที่บุคลิกเดิมหลุดออกมา ร่องรอยเล็ก ๆ เหล่านี้จึงเป็นเหมือนสัญญาณขอความช่วยเหลือที่บอกแบร์ให้รู้ว่า นิกกี้ไม่ได้หายไปไหน เธอยังคงติดอยู่ในป่าแห่งคำสาป และกำลังพยายามหาทางกลับมาหาตัวตนเดิม แม้จะเหลือเพียงเศษเสี้ยวของตัวเองก็ตาม

และในช่วงสุดท้าย เราก็จะเห็นว่า ไม่ใช่ว่าเศษขนมปังที่เธอโปรยออกมานั้นไม่ได้ผล แต่คนที่เก็บมันได้อย่างแบร์ต่างหากที่เลือกจะไม่ปล่อยเธอไป ซึ่งแตกต่างจากในต้นฉบับที่ในท้ายที่สุด ฮันเซลกับเกรเทลสามารถเดินตามร่องรอยกลับบ้านได้สำเร็จ

เสียงกรีดร้องของนิกกี้ ห้วงเสียงจากแดนชำระบาป

“ผมคิดว่าสักวันหนึ่ง ถ้าผมอยากทำ ผมก็สามารถกำหนดกฎทั้งหมดได้ ผมไม่รู้ว่านิกกี้อยู่ที่ไหน เธออยู่ในสภาพเหมือนแดนชำระบาป เธอถูกกักขังอยู่ที่ไหนสักแห่ง และมันไม่ใช่เรื่องดีเลย” คือคำพูดที่บาร์เกอร์ให้สัมภาษณ์กับ Variety ที่ชวนให้เราคาดเดาว่า นิกกี้กำลังอยู่ที่ไหนกันแน่ในระหว่างที่ร่างของเธอโดนควบคุมอยู่ อย่างไรก็ตาม บทสัมภาษณ์นี้ยังชวนให้มองชะตากรรมของเธอผ่านแนวคิดทางศาสนาด้วย

แดนชำระบาป คือ พื้นที่ในความเชื่อของคริสตศาสนา นิกายโรมันคาทอลิก พวกเขามองว่า หลังความตายไม่ได้มีแค่สวรรค์กับนรกเท่านั้น แต่ยังมี ‘พื้นที่ระหว่างทาง’ สำหรับดวงวิญญาณที่ไม่ได้ชั่วร้ายจนต้องตกนรก แต่ก็ยังไม่บริสุทธิ์พอจะเข้าสวรรค์ วิญญาณเหล่านี้จึงต้องอยู่ในแดนชำระบาปเพื่อชดใช้และชำระล้างบาปของตนเองก่อน เมื่อการชำระล้างเสร็จสิ้น จึงจะได้ไปสู่สวรรค์ต่อไป ด้วยเหตุนี้ แดนชำระบาปจึงไม่ใช่สถานที่แห่งการลงโทษตลอดกาล แต่เป็นสภาวะของการ ‘ติดค้าง’ ระหว่างสองจุดหมาย เป็นช่วงเวลาแห่งความทุกข์ การรอคอย และการเปลี่ยนผ่าน

หากตีความ Obsession ผ่านกรอบนี้ นิกกี้ก็เหมือนวิญญาณที่ติดค้างอยู่ในแดนชำระบาป หรือก็คือใน ‘ร่างกาย’ ของเธอเอง แต่ไม่สามารถไปที่ไหนได้เลย ร่างกายของเธอยังคงมีชีวิต แต่ตัวตนกลับถูกผลักลงไปอยู่ในส่วนลึกที่สุดของจิตใจ เธอรับรู้ทุกอย่าง แต่ไม่สามารถเลือก พูด หรือกระทำสิ่งใดได้ สิ่งที่ผู้ชมเห็นตลอดทั้งเรื่องจึงไม่ใช่นิกกี้ หากเป็นเพียงร่างที่ถูกความปรารถนาของแบร์เข้าครอบครอง

ในความเชื่อดั้งเดิม หากดวงวิญญาณตกสู่แดนชำระบาป จะไม่สามารถพาตัวเองออกมาได้หากยังไม่ถูกชำระล้างอย่างสมบูรณ์ เช่นเดียวกับนิกกี้ที่ไม่มีทางกลับมาเป็นตัวเองได้ ตราบใดที่คำอธิษฐานของแบร์ยังคงทำงานอยู่ นั่นหมายความว่า ‘บาป’ ที่ต้องถูกชำระในเรื่องนี้อาจไม่ใช่บาปของนิกกี้เลย แต่คือความหมกมุ่น ความเห็นแก่ตัว และความเข้าใจผิดเกี่ยวกับความรักของแบร์ต่างหาก เพราะตราบใดที่ความปรารถนาซึ่งกักขังเธอไว้ยังไม่สิ้นสุด นิกกี้ก็ไม่มีวันก้าวพ้นแดนชำระบาปแห่งนี้ได้

เมื่อมองเช่นนี้ เสียงกรีดร้องที่ดังผ่านสายโทรศัพท์จึงไม่ใช่เสียงจากนรก แต่คือเสียงจากวิญญาณที่ยังไม่ดับสูญ เป็นเสียงของคนที่ยังมีตัวตน ยังมีสติ และยังเฝ้ารอวันที่จะได้รับการปลดปล่อยออกจากพื้นที่คั่นกลางแห่งนี้ เพื่อกลับไปเป็นตัวเองอีกครั้ง แม้ว่าหนทางนั้นอาจมีเพียงความตายเท่านั้นที่พาเธอไปถึงสวรรค์ หรืออิสรภาพที่แท้จริงได้

‘หินตาเสือ’ เสียงตะโกนให้กล้าหาญจากนิกกี้ถึงแบร์ผู้ขี้ขลาด

ในช่วงท้ายของ Obsession นิกกี้มอบ ‘หินตาเสือ’ (Tiger's Eye) ให้แก่แบร์เป็นของขวัญ แม้จะเป็นฉากสั้น ๆ แต่หากมองผ่านความเชื่อเกี่ยวกับคริสตัล หินก้อนนี้มีความหมายที่กระแทกใจคนดูมาก ๆ เพราะตามความเชื่อโบราณ หินตาเสือเป็นสัญลักษณ์ของ 'ความกล้าหาญ' การยืนหยัดในความจริง และการปกป้องจิตใจจากพลังงานด้านลบ ชาวโรมันถึงกับพกหินชนิดนี้ก่อนออกรบ เพราะเชื่อว่าจะช่วยเสริมความเด็ดเดี่ยว ทำให้มองเห็นสถานการณ์อย่างมีสติ และกล้าเผชิญหน้ากับความจริงอย่างกล้าหาญ

เมื่อความหมายนี้ถูกวางลงใน Obsession หินตาเสือจึงดูไม่ใช่แค่ของขวัญ แต่อาจจะเป็นสัญลักษณ์หรือสัญญาณที่นิกกี้พยายามส่งถึงแบร์ หากตัวตนที่แท้จริงของเธอยังคงติดอยู่ภายในร่าง การมอบหินก้อนนี้ก็อาจเป็นความพยายามครั้งสุดท้ายที่จะส่งต่อ ‘ความกล้าหาญ’ ให้เขากล้าพอที่จะยอมรับว่า ความรักของตัวเองได้แปรเปลี่ยนเป็นคำสาป และกล้าพอที่จะปลดปล่อยคนที่เขาอ้างว่ารัก แม้ว่านั่นจะหมายถึงการสูญเสียเธอไปตลอดกาลก็ตาม

แต่ความย้อนแย้งของฉากนี้อยู่ที่แบร์กลับไม่เคยเข้าใจความหมายของมันเลย เพราะสิ่งที่เขาขาดมาตลอดไม่ใช่ความรัก หากคือความกล้าที่จะเผชิญหน้ากับตัวเอง เขาเลือกหลีกเลี่ยงความจริง เลือกปกป้องความปรารถนาของตัวเองมากกว่าปลดปล่อยนิกกี้ และท้ายที่สุดยังทิ้งหินตาเสือไว้เบื้องหลังในช่วงไคลแมกซ์ การกระทำนี้จึงทำงานในเชิงสัญลักษณ์ราวกับการโยน "ความกล้าหาญ" ทิ้งไปด้วยตัวเอง

หินตาเสือจึงไม่ได้เป็นเครื่องรางที่ล้มเหลว แต่ล้มเหลวเพราะผู้ถือครองไม่เคยยอมใช้ความหมายของมันเลย และนั่นอาจเป็นประโยคสรุปที่โหดร้ายที่สุดของ Obsession เพราะสิ่งเดียวที่จะทำลายคำสาปได้ ไม่ใช่เวทมนตร์หรือของวิเศษ หากคือความกล้าที่จะยอมปล่อยมือจากความหมกมุ่นของตัวเอง ซึ่งเป็นสิ่งที่แบร์ไม่มีมาตั้งแต่ต้น

อ้างอิง

Cieslik, E. (2026, June 4). ‘Obsession’ and the Rise of Incel Horror: When Men’s Entitlement Becomes the Monster. Ms. Magazine. https://msmagazine.com/2026/06/04/obsession-incel-horror/
‌
Moreau, J. (2026, May 16). “Obsession” Director on Alternate Ending, Texas Chainsaw Massacre. Variety. https://variety.com/2026/film/news/obsession-director-ending-texas-chainsaw-massacre-1236750185/
‌
กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม. (2024, August 5). แมว ในอารยธรรมโบราณ กับความเชื่อเรื่องแมวในแต่ละสังคมทั่วโลก. ศิลปวัฒนธรรม. https://www.silpa-mag.com/history/article_36846

‌DeadlyDoll. (2022, October 25). Cabinet Of Curiosities | ตู้พิศวง จุดเริ่มต้นเล็กๆ (มั้ง) ของสิ่งที่เรียกว่า “พิพิธภัณฑ์”. ArchaeoGO. https://archaeogo.org/2022/10/26/cabinet-of-curiosities/

Before “Gretel & Hansel”: Exploring the Real-Life History of the Fairytale | KQED. (2020, January 8). Kqed.Org. https://www.kqed.org/arts/13872372/before-gretel-hansel-exploring-the-real-life-history-of-the-fairytale
‌
The Yatterbog. (2024, November 28). The Meaning Projected Onto Holy Books. Medium. https://medium.com/@yatterbog/the-meaning-projected-onto-holy-books-d31e38f0f9eb
‌
Yaman, D. M. (2026, June 28). what hansel and gretel was really about. Substack.Com; Dilara Melisa Yaman. https://dilaramelisayaman.substack.com/p/what-hansel-and-gretel-was-really
‌
Willow tree mythology and folklore | Trees for Life. (2021, April 23). Trees for Life. https://treesforlife.org.uk/into-the-forest/trees-plants-animals/trees/willow/willow-mythology-and-folklore/

The Weeping Willow Tree, The Tree of Hecate. (2013, January 10). Witches Of The Craft®. https://witchesofthecraft.com/2013/01/10/the-weeping-willow-tree-the-tree-of-hecate
/
‌
Willow. (2010, November 6). Celtic Creations’s Blog. https://celticcreations.wordpress.com/2010/11/06/willow/
‌
webmaster. (2026). แดนชำระคืออะไร. Kamsonbkk.Com. https://www.kamsonbkk.com/catholic-catechism/youcat/7135-%E0%B9%81%E0%B8%94%E0%B8%99%E0%B8%8A%E0%B8%B3%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%84%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%AD%E0%B8%B0%E0%B9%84%E0%B8%A3

‌